Ñòâîðåííÿ ôàéëà ó ôîðìàò³ RTF

Çàãîëîâîê: 

Çàãîëîâîê:  H1 H2

Çàãîëîâîê:  H2 H3

Çàãîëîâîê:  H2 H3 H4

Çàãîëîâîê:  H2 H3 H4 H5

Òåêñò (íåîáõ³äíî çàïîâíèòè):
Ïàí Äæîíñ, âëàñíèê õóòîðà «Ä³ä³âùèíà», ïîçà÷èíÿâ íà í³÷ êóðíèêè, òà áóâ çàíàäòî íà ï³äïèòêàõ, ùîá íå çàáóòè òàêîæ çàêðèòè ³ ä³ðêè, êóäîþ âèëàçèëè êóðè. Êðóã ñâ³òëà, ÿêèé êèäàëà ë³õòàðíÿ ïàíà Äæîíñà, òàíöþâàâ ç ê³íöÿ â ê³íåöü, êîëè â³í ïîõèòóþ÷èñü ïðîõîäèâ ïîäâ³ð'ÿì. Õâèöíóâøè ðàç -- äðóãèé, â³í ñêèíóâ ÷åðåâèêè á³ëÿ çàäíüîãî âõîäó, õèëüíóâ îñòàííþ ñêëÿíêó ïèâà ç áî÷êè, ùî ñòîÿëà â ïîñóäí³é ³ ïîïðÿìóâàâ ó ë³æêî, çâ³äêè âæå ðîçäàâàëîñü ñìà÷íå õðîï³ííÿ ïàí³ Äæîíñ. ßê ò³ëüêè ñâ³òëî ó ñïàëüí³ ïîãàñëî, ïî âñüîìó îá³éñòþ ïî÷àëàñÿ ìåòóøíÿ òà ëîïîò³ííÿ. Ùå â äåíü ðîç³éøëàñÿ ÷óòêà ïðî òå, ùî ñòàðîìó Ìàðêîâ³, ïðåì³éîâàíîìó êíóðîâ³ ñåðåäíüî¿ á³ëî¿ ïîðîäè, îñòàííüî¿ íî÷³ ïðèñíèâñÿ äèâíèé ñîí, òà ùî â³í áàæຠðîçïîâ³ñòè ïðî íüîãî ³íøèì òâàðèíàì. Óñ³ äîìîâèëèñü ç³áðàòèñÿ â âåëèê³é êëóí³, ÿê ò³ëüêè ïàí Äæîíñ çîâñ³ì çíèêíå ç îáð³þ. Ñòàðîãî Ìàðêà (òàê éîãî çàâæäè âñ³ íàçèâàëè, õî÷ íà âèñòàâö³ âèñòóïàâ â³í ï³ä ³ìåíåì «Êðàñà ³ë³íãäîíó») òàê ãëèáîêî ïîâàæàëè íà õóòîð³, ùî êîæíà òâàðèíà ðàäî ïîãîäèëàñÿ âòðàòèòè ãîäèíó ñíó, àáè ò³ëüêè ïî÷óòè éîãî ñëîâà.  îäíîìó ê³íö³ âåëèêî¿ êëóí³, í³áè íà ï³äâèùåíîìó ïîìîñò³, ëåæàâ óæå ìàéîð. ³í âèã³äíî ðîçòàøóâàâñÿ íà ï³äñòåëåí³é ñîëîì³, ï³ä ë³õòàðíåþ, ùî çâèñàëà ç³ ñâîëîêà. Áóëî éîìó äâàíàäöÿòü ðîê³â ³ çà îñòàíí³é ÷àñ â³í äóæå ïîòîâùàâ, òà âñå æ áóâ ùå ñâèíåþ âåëè÷íüî¿ ïîñòàâè, ç ðîçóìíèì òà äîáðîçè÷ëèâèì âèãëÿäîì, íå çâàæàþ÷è íà òå, ùî éîìó í³êîëè íå ñïèëþâàëè ³êë³â. Äàâíåíüêî âæå òâàðèíè ïî÷àëè ïðèáóâàòè ³ ðîçñàäæóâàòèñü, êîæíà íà ñâ³é ñïîñ³á. Ñïåðøó ïðèéøëî òðîº ñîáàê: Ìóðêî, Ëèñüêî, Áðîâêî, ïîò³ì ñâèí³, ùî ïîñ³äàëè ïåðåä ñàìèì ïîìîñòîì. Êóðè ïîçàñ³äàëè íà ï³äâ³êîííÿõ, ãîëóáè ïóðõíóëè àæ íà êðîêâè, êîðîâè òà â³âö³ ïîëÿãàëè çà ñâèíüìè ³ ïî÷àëè ðåìè´àòè. Ãí³äêî òà Êîíþøèíà, äâîº ðîáî÷èõ êîíåé, óâ³éøëè ðàçîì, ñòóïàþ÷è äóæå ïîìàëó ³ ñòàâëÿ÷è øèðîê³ âîëîõàò³ êîïèòà íåçâè÷àéíî îáåðåæíî, ùîá íå íàñòóïèòè íà ÿêóñü ìàëó òâàðèíêó, ìîæå ïðèõîâàíó â ñîëîì³. Êîíþøèíà áóëà ãëàäêà ìàòåðèíñüêîãî âèãëÿäó êîáèëà, ùî â³êîì íàáëèæàëàñÿ âæå äî ñåðåäí³õ ë³ò; ï³ñëÿ ÷åòâåðòîãî ëîøàòè âæå íå ïîâåðíóâñÿ ¿é ¿¿ ñòðóíêèé ñòàí. Áîêñåð áóâ õóäîáèíà âåëåòåíñüêà, ìàéæå â³ñ³ìíàäöÿòü ï'ÿäåé çàââèøêè, à ñèëîþ äîð³âíþâàâ äâîì çâè÷àéíèì êîíÿì. Á³ëà ñìóãà, ùî ïðèêðàøóâàëà, íàäàâàëà éîìó äîñèòü òóïîãî âèãëÿäó; òà é ó ä³éñíîñò³ âòîðîïí³ñòü éîãî áóëà äàëåêî íå íàäçâè÷àéíà, çà òå éîãî çàãàëüíî ïîâàæàëè çà ñò³éê³ñòü õàðàêòåðó ³ íåîáìåæíó ïðàöåçäàòí³ñòü. Çà ê³íüìè ïðèéøëà á³ëà êîçà Äåðåçà ³ç îñëîì Áåí³ÿì³íîì. Áåí³ÿì³í áóâ íàéñòàðøîþ òâàðèíîþ íà õóòîð³, ç íàéã³ðøèì â³ä óñ³õ íàñòðîºì. ³í çð³äêà â³äçèâàâñÿ, õ³áà ò³ëüêè íà òå, ùîá âèñëîâèòè ÿêåñü öèí³÷íå çàââæåííÿ; òàê, íàïðèêëàä, ÷àñòî êàçàâ, ùî ä³éñíî Ãîñïîäü äàâ éîìó õâ³ñò íà òå, ùîá â³äãàíÿòèñÿ â³ä ìóõ, àëå ùî â³í áè áóâ á³ëüø ðàäèé, êîëè á ì³ã îá³éòèñü áåç õâîñòà ³ áåç ìóõ. ªäèíèé ç óñ³õ òâàðèí íà õóòîð³, â³í í³êîëè íå ñì³ÿâñÿ. Êîëè æ éîãî ïèòàëè ÷îìó öå òàê, â³í, çâè÷àéíî, â³äïîâ³äàâ, ùî íå áà÷èòü í³÷îãî òàêîãî ç ÷îãî ìîæíà áóëî á ñì³ÿòèñü. À â ò³ì â³í áóâ ùèðî â³ääàíèé Áîêñåðîâ³, õî÷ äî öüîãî ÿâíî íå ïðèçíàâàâñÿ. Âîíè, çâè÷àéíî, ïðîâîäèëè íåä³ëüí³ äí³ óäâîõ íà ìàëîìó âèãîí³ çà ñàäêîì, äå ñêóáëè òðàâèöþ ïîá³÷ ñåáå, çàâæäè ìîâ÷êè. Îáèäâà êîí³ ò³ëüêè ùî ïîëÿãàëè, ÿê ó êëóíþ ââ³éøîâ ÷åð³äêîþ âèâîäîê êà÷àò -- ñèð³ò, ùî âòðàòèëè ìàò³ð; âîíè ñòèõà ï³êàëè ³ ïåðåêî÷óâàëèñÿ òî ñþäè, òî òóäè, øóêàþ÷è çà ì³ñöåì äå á ¿õ í³õòî íå ðîçäóøèâ. Êîíþøèíà òàê ïîêëàëà ñâîþ âåëèêó íîãó, ùî çáóäóâàëà íåíà÷å ìóð äîâêîëà íèõ. Êà÷àòà óêóáëèëèñÿ çà ö³ºþ îõîðîíîþ ³ øâèäêî ïîçàñèíàëè.  îñòàííþ õâèëèíó óâ³éøëà, äð³áöþþ÷è ìàí³æíî, ç³ øìàòêîì öóêðó â çóáàõ Ìàð³÷êà, äóðíåíüêà ãàðíà êîáèëà á³ëî¿ ìàñòè, ùî òÿãàëà á³äêó ïàíà Äæîíñà. Âîíà çàéíÿëà ì³ñöå â ïåðåäí³õ ðÿäàõ, òà ïî÷àëà êîêåòëèâî ïîìàõóâàòè á³ëîþ ãðèâîþ, ñïîä³âàþ÷èñü ïðèòÿãòè óâàãó äî ÷åðâîíèõ ñòð³÷îê, çàïëåòåíèõ ó íå¿. Îñòàííüîþ ç óñ³õ ïðèéøëà ê³øêà; âîíà ñòàëà ðîçäèâëÿòèñÿ, ÿê çâè÷àéíî, çà íàéòåïë³øèì êóòêîì ³ íàê³íåöü âìîñòèëàñÿ ïîì³æ Áîêñåðà ³ Êîíþøèíó. Òàì âîíà ³ ïðîìóðêîò³ëà âäîâîëåíî ö³ëó Ìàðêîâó ïðîìîâó, íå ñëóõàþ÷è àí³ ñëîâà ç òîãî, ùî â³í êàçàâ. Óñ³ òâàðèíè áóëè âæå ïðèñóòí³; áðàêóâàëî ò³ëüêè Ìîéñåÿ, ïðèðó÷åíîãî êðóêà, ùî ñïàâ íà æåðäö³ çà çàäí³ì âõîäîì. Êîëè Ìàðêî ïîáà÷èâ, ùî âñ³ âæå âèã³äíî ðîçòàøóâàëèñÿ ³ íàïðóæåíî ÷åêàëè, â³äêàøåëüíóâ òà ïî÷àâ: «Òîâàðèø³, âè ÷óëè âæå ïðî äèâíèé ñîí, ùî ïðèñíèâñÿ ìåí³ ö³º¿ íî÷³. Òà äî ñíó ïîâåðíóñÿ çãîäîì. Ñïî÷àòêó õî÷ó ðàçêàçàòè ïðî ùîñü ³íøå. Íå äóìàþ, òîâàðèø³, ùîá ìåí³ äîâåëîñÿ ïðîáóòè ì³æ âàìè ùå áàãàòî ì³ñÿö³â, ³ òîìó ââàæàþ çà îáîâ'ÿçîê ïåðåäàòè âàì ïåðåä ñìåðòþ òó ìóäð³ñòü, ùî ¿¿ çäîáóâ. Æèòòÿ ìîº áóëî äîâãå, ìàâ ÿ áàãàòî â³ëüíîãî ÷àñó äëÿ ì³ðêóâàíü, êîëè ëåæàâ ñàìîòí³é ó õë³â³ ³ íà ìîþ äóìêó ìîæó ñêàçàòè, ùî ðîçóì³þ ïðèðîäó æèòòÿ íà ö³é çåìë³ íå ã³ðøå, ÿê õî÷ ÿêà òâàðèíà, ùî æèâå çàðàç. Îñü ïðî ùî õîò³ëîñü áè âàì ðîçêàçàòè. Îòæå, òîâàðèø³, ÿêà ïðèðîäà öüîãî íàøîãî æèòòÿ? Ãëÿíüìî éîìó ââ³÷³. Æèòòÿ íàøå íóæäåííå, ïîâíå âèñ ëàæíîãî òðóäó òà êîðîòêå. Ïðèõîäèìî íà ñâ³ò; ïàø³, ùî íàì äàþòü, âèñòà÷ຠÿêðàç íà òå, ùîá äóõ íàø íå ïîêèíóâ ò³ëà, à òèõ çïîì³æ íàñ, õòî ïðàöåçäàòíèé, ïðèìóøóþòü ïðàöþâàòè äî îñòàííüîãî àòîìó íàøèõ ñèë. ßê ò³ëüêè íàø³é ïðèäàòíîñò³ ïðèõîäèòü ê³íåöü, íàñ íåãàéíî ç îãèäëèâîþ æîðñòîê³ñòþ çàêîëþþòü. Íåìຠâ Àíã볿 òâàðèíè, ÿêà çíàëà á ùî òàêå ùàñòÿ, àáî äîçâ³ëëÿ, êîëè ¿é ìèíóâ ð³ê â³ä íàðîäæåííÿ. Íåìຠâ Àíã볿 òâàðèíè, ùî áóëà á â³ëüíà. Æèòòÿ òâàðèíè -- íåñòàòîê ³ íåâîëÿ. Îñü ÿêà ÷èñòà ïðàâäà. Òà ÷è öå ïðîñòî ÷àñòèíà ïðèðîäíüîãî ïîðÿäêó? ×è âîíî òîìó òàê, ùî íàøà êðà¿íà òàêà á³äíà ³ íå ìîæå çàáåçïå÷èòè ïðèñòîéíîãî æèòòÿ òèì, õòî â í³é æèâå? ͳ, òîâàðèø³, ó òèñÿ÷ó ðàç³â í³! Çåìëÿ àíãë³éñüêà ðîäþ÷à, à ï³äñîííÿ ëàã³äíå; âîíà ñïðîìîæíà çàïåâíèòè äîñòàòíº ïðîõàð÷óâàííÿ êóäè á³ëüø³é ê³ëüêîñò³ òâàðèí ÿê ö³, ùî çàðàç íà í³é ïðîæèâàþòü. Îñü öåé íàø õóò³ð ì³ã áè ñàì óòðèìóâàòè äåñÿòîê êîíåé, äâàäöÿòü êîð³â, ñîòí³ îâåöü -- óñ³ âîíè ìîãëè á æèòè â äîñòàòêîâ³ òà ç ã³äí³ñòþ, ùî ìàéæå ïåðåõîäèòü ìåæ³ íàøî¿ òåïåð³øíüî¿ óÿâè. ×îìó æ òîä³ æèâåìî äàë³ ó öèõ íóæäåííèõ óìîâàõ? Òîìó, ùî ìàéæå ö³ë³ñòü âèðîáëåíèõ íàøîþ ïðàöåþ âàðòîñòåé êðàäóòü ó íàñ ëþäñüê³ ³ñòîòè. Îñü äå, òîâàðèø³, â³äïîâ³äü íà âñ³ íàø³ ïðîáëåìè. Ìîæíà âì³ñòèòè ¿õ â îäíîìó ñëîâ³ -- Ëþäèíà. Ëþäèíà öå íàø îäèíîêèé, ñïðàâæí³é âîðîã. Óñóíüòå ëþäèíó ç³ ñöåíè ³ òîä³ âè íàçàâæäè âèêîð³íèëè ïðè÷èíó ãîëîäó ³ ïåðåâòîìè. Ëþäèíà -- îäèíîêå ñòâîð³ííÿ, ùî ñïîæèâàº, íå âèðîáëÿþ÷è. Âîíà íå äຠìîëîêà, íå íåñå ÿºöü, âîíà çàñëàáà íà òå, ùîá òÿãòè ïëóãè, âîíà íå â쳺 á³ãòè äîñèòü øâèäêî, ùîá õàïàòè êð³ëèê³â. À ïðîòå âîíà ïàíóº íàä òâàðèíàìè. Âîíà ñèëóº ¿õ ïðàöþâàòè, âîíà â³ääຠ¿ì íåîáõ³äíèé ì³í³ìóì, ùî íå äຠ¿ì çàãèíóòè ãîëîäíîþ ñìåðòþ, à ðåøòó çàõîâóº äëÿ ñåáå. Íàø òðóä îáðîáëÿº çåìëþ, ÷åðåç íàø ãí³é âîíà ñòຠðîäþ÷à, òà âñåæòàêè íåìຠí³êîãî òàêîãî ïîì³æ íàñ, õòî áóâ áè âëàñíèêîì ÷îãîíåáóäü êð³ì ñâ âëàñíî¿ øêóðè. Êîðîâè, ùî âàñ áà÷ó ïåðåä ñîáîþ, ñê³ëüêè òèñÿ÷ ãàëîí³â ìîëîêà äàëè âè çà îñòàíí³é ð³ê? À ùî ñòàëîñÿ ç öèì ìîëîêîì, ùî ïîâèííî áóëî ãîäóâàòè âàø³ êð³ïê³ òåëÿòà? Êîæíà íàéìåíøà êðàïëÿ éîãî ïîòåêëà ó ãîðëÿíêó íàøèõ âîðîã³â. À âè, êóðè, ñê³ëüêè íàíåñëè ÿºöü çà îñòàíí³é ð³ê? À ñê³ëüêè âè âèñèä³ëè êóð÷àò ³ç öèõ ÿºöü? Óñÿ ðåøòà ï³øëà íà ðèíîê, ùîá ïðèíåñòè ãðîø³ Äæîíñîâ³ òà éîãî íàéìèòàì. À òè, Êîíþøèíî, ñêàæè, äå ò³ ÷îòèðè ëîøàòà, ùî ¿õ ïîðîäèëà, ùî ïîâèíí³ áóëè á áóòè òîá³ ï³äïîðîþ òà â³äðàäîþ íà ñòàðîìó â³êó? Êîæíå ïðîäàëè, ÿê ò³ëüêè éîìó ñïîâíèâñÿ ð³ê -- í³îäíîãî ç íèõ íå ïîáà÷èëè á³ëüøå. Ùî òè ä³ñòàëà êîëèíåáóäü â íàãîðîäó çà òâî¿ ÷îòèðè ïîëîãè òà óâåñü òâ³é òðóä íà íèâàõ, êð³ì ñêóïî â³äì³ðÿíî¿ ïàø³ òà ñòîÿíêè? Òà íàâ³òü â öüîìó íóæäåííîìó æèòòþ, ùî éîãî âåäåìî, íå äîâîäèòüñÿ îñÿãíóòè ïðèðîäíüîãî òðèâàííÿ. Ùî äî ìåíå, ÿ íå íàð³êàþ, áóâøè îäíèì ³ç ùàñëèâèõ. Ìåí³ á³ëüøå ÿê äâàíàäöÿòü ðîê³â; ÿ áàòüêî ïîíàä ÷îòèðüîõñîò ä³òåé. Òàêå ïðèðîäíº æèòòÿ ñâèí³. Òà íåìà òâàðèíè, ùîá ¿é íàïðèê³íö³ âäàëîñü óíèêíóòè æîðñòîêîãî íîæà. Íå ìèíå ð³ê ³ êîæåí ³ç âàñ, êàáàíè -- ãîäîâàíö³, ùî ñèäèòå ïåðåäî ìíîþ, â³ääàñòü, êóâ³êíóâøè â îñòàííº, ñâîº æèòòÿ íà êîëîä³. Óñ³õ íàñ ÷åêຠöå ñòðàõ³òòÿ -- êîð³â, ñâèíåé, êóðåé, îâåöü, óñ³õ. Íàâ³òü äîëÿ êîíåé ³ ñîáàê íå ë³ïøà çà íàøó.  òîé ñàìèé äåíü, êîëè òâî¿ âåëèê³ ì'ÿçè âòðàòÿòü ñèëó, Äæîíñ ïðîäàñòü òåáå, Ãí³äêó, êîíîð³çîâ³, ùî ïåðåð³æå òîá³ ãîðëÿíêó ³ âèâàðèòü ³ç òåáå ñòðàâó äëÿ õîðò³â. À ñîáàêàì, êîëè âîíè ñòàþòü ñòàð³ âæå ³ áåççóá³, Äæîíñ ïðèâ'ÿçóº öåãëó äî øè¿ ³ òîïèòü ¿õ ó íàéáëèæ÷îìó ñòàâêó. ×è íå ñòຠòîä³ ïðîçîðèì, ìîâ êðèøòàëü, ùî çëî ó íàøîìó æèòò³ ïîõîäèòü â³ä òèðàíñòâà ëþäñüêèõ ³ñòîò? Ïîçáóäüìîñÿ ò³ëüêè Ëþäèíè, ³ âèòâ³ð íàøî¿ ïðàö³ ñòàíå íàøîþ âëàñí³ñòþ. Ìàéæå çà äåíü ìîãëè á ìè ñòàòè áàãàòèìè òà â³ëüíèìè. Ùî íàì äëÿ öüîãî ðîáèòè? Íóìî, òðóä³ìîñÿ äåíü ³ í³÷, äóøåþ é ò³ëîì, íàä ïîâàëåííÿì ëþäñüêîãî ðîäó! Îñü ì³é çàêëèê âàì, òîâàðèø³: áóíò! Íå çíàþ êîëè öåé áóíò ïðèéäå, öå ìîæå ñòàòèñÿ çà òèæäåíü àáî é çà ñîòíþ ðîê³â, àëå çíàþ, òàê ïåâíî, ÿê áà÷ó îöþ ñîëîìó â ñåáå ï³ä íîãàìè, ùî ðàí³øå ÷è ï³çí³øå ñïðàâåäëèâ³ñòü ïåðåìîæå. Õàé íà ïðîòÿç³ êîðîòêîãî ÷àñó, ùî îñòàâñÿ âàì äëÿ æèòòÿ, ïîãëÿä âàø áóäå ñïðÿìîâàíèé íà öþ õâèëèíó. Òà ïåðø çà âñå, ïåðåêàæ³òü öåé ì³é çàêëèê òèì, õòî ïðèáóäå ï³ñëÿ âàñ, ùîá ïðèéäåøí³ ïîêîë³ííÿ âåëè áîðîòüáó àæ äî ê³íöåâî¿ ïåðåìîãè. Ïàì'ÿòàéòå, òîâàðèø³, õàé âàøà ð³øó÷³ñòü áóäå íåïîõèòíà. ͳÿêå ì³ðêóâàííÿ íå ñ쳺 çâåñòè âàñ íà ìàí³âö³. Íå ñëóõàéòå í³êîëè, êîëè âàì êàçàòèìóòü, ùî â ëþäèíè ³ òâàðèíè ñï³ëüí³ ²íòåðåñè, ùî äîáðîáóò îäíîãî ³ç íèõ, öå äîáðîáóò äðóãîãî. Öå âñå áðåõí³. Ëþäèíà íå ñëóæèòü ³íòåðåñàì æîäíîãî ñòâîð³ííÿ êð³ì ñåáå. À ì³æ íàìè òîâàðèø³, õàé áóäå ïîâíà ºäí³ñòü, ïîâíà äðóæí³ñòü â áîðîòüá³. Óñ³ ëþäè -- âîðîãè. Óñ³ òâàðèíè -- òîâàðèø³.»  öåé ìåíò ñ÷èíèëàñÿ æàõëèâà áó÷à. ϳä÷àñ ïðîìîâè Ìàðêà ÷îòèðè âåëèê³ ùóð³ âèïîâçëè ³ç í³ð ³ ïîñ³äàëè íà çàäêàõ, ïðèñëóõàþ÷èñü äî íå¿. Íàðàç ñîáàêè ïîì³òèëè ¿õ, ³ ò³ëüêè øâèäêèé ïëèã ó íîðè âðÿòóâàâ ùóðàì æèòòÿ. Ìàðêî ï³äí³ñ ðàòèöþ, âòèõîìèðþþ÷è çáîðè. «Òîâàðèø³, -- ñêàçàâ â³í, -- òóò âèíèêëà ñïðàâà, ùî ¿¿ òðåáà áóëî âèð³øèòè. ×è äèê³ ñòâîð³ííÿ, òàê³ ÿê ùóð³ ³ êð³ëèêè, -- íàø³ äðóç³, ÷è íàø³ âîðîãè? ϳääàéìî öå ï³ä ãîëîñóâàííÿ. ß ñòàâëþ çáîðàì çàïèò: ÷è ùóð³ äðóç³?» Ãîëîñóâàííÿ â³äáóëîñü íåãàéíî ³ Çíà÷íà á³ëüø³ñòü ïîãîäèëàñü íà òå, ùî ùóð³ äðóç³. Çíàéøëèñÿ ò³ëüêè ÷îòèðè ³íîäóìö³: òðîº ñîáàê òà ê³øêà, ùî, ÿê ïîò³ì âèÿñíèëîñü, ãîëîñóâàëà íà îáîõ áîêàõ. Ìàðêî ïðîäîâæóâàâ: «Íåáàãàòî ìåí³ îñòàºòüñÿ ñêàçàòè. ß ò³ëüêè ïîâòîðþþ: ïàì'ÿòàéòå çàâæäè ïðð îáîâ'ÿçîê áóòè âîðîãîì äî ëþäèíè ³ âñ³õ ¿¿ îáëóä. Óñå, ùî õîäèòü íà äâîõ íîãàõ -- âîðîã. Óñå, ùî õîäèòü íà ÷îòèðüîõ íîãàõ, àáî êðèëàòå -- äðóã. Ïàì'ÿòàéòå òàêîæ, ùî â áîðîòüá³ ç ëþäèíîþ íàì íå ìîæíà ñòàòè ïîä³áíèìè äî íå¿. Íàâ³òü êîëè ïåðåìîæåòå ¿¿, íå ïåðåéìàéòå ¿¿ õèá. Æîäíà òâàðèíà íå ïîâèííà æèòè â áóäèíêîâ³, í³ ñïàòè â ë³æêó, í³ íîñèòè îäåæ³, í³ ïèòè àëêîãîëþ, í³ êóðèòè òþòþíó, í³ äîòîðêàòèñÿ äî ãðîøåé, í³ çàéìàòèñÿ òîðãîâëåþ. Óñ³ ëþäñüê³ çâè÷êè ëóêàâ³. Òà ïåðø çà âñå æîäíà òâàðèíà íå ïîâèííà çíóùàòèñÿ ç âëàñíîãî ïëåìåíè. Ñëàá³ é ñèëüí³, é ïðîñò³, óñ³ ìè áðàòòÿ. Æîäíà òâàðèíà íå ïîâèííà âáèâàòè äðóãî¿ òâàðèíè. Óñ³ òâàðèíè ð³âí³. À òåïåð, òîâàðèø³, õî÷ó ðîçêàçàòè âàì ïðî ì³é ñîí ç îñòàííüî¿ íî÷³. Öå áóâ ñîí ïðî òå, ÿê âèãëÿäàòèìå çåìëÿ, êîëè ëþäèíà ùåçíå ³ç íå¿. Òà â³í íàãàäàâ ìåí³ ïðî ùîñü äàâíî âæå çàáóòå. Ïåðåä áàãàòüìà ðîêàìè, êîëè ÿ áóâ ùå ìàëèì ï³äñâèíêîì, ìîÿ ìàòè ÷àñòî ñï³âàëà ðàçîì ³ç ³íøèìè ëüîõàìè îäí³º¿ äàâíüî¿ ï³ñí³, ùî ç íå¿ âîíè çíàëè ò³ëüêè ìåëîä³þ òà òðè ïåðø³ ñëîâà. ß çíàâ ìåëîä³þ, áóâøè äèòèíîþ, òà âîíà äàâíî âæå âèéøëà ìåí³ ç ïàì'ÿòè. Àëå â îñòàííþ í³÷ âîíà ïîâåðíóëàñÿ ó ñí³ äî ìåíå. Ùî á³ëüøå, ïîâåðíóëèñÿ é ñëîâà ï³ñí³ -- ñëîâà, ùî ¿õ, ÿ ïåâåí, ñï³âàëè òâàðèíè äàâíüîãî ìèíóëîãî ³ ùî ïðî íèõ çàãèíóëà ïàì'ÿòü â³ä ïîêîë³íü. Õî÷ó âàì, òîâàðèø³, çàðàç çàñï³âàòè ö³º¿ ï³ñí³. ß ñòàðèé, ì³é ãîëîñ õðèïëèé, àëå êîëè ÿ íàâ÷ó âàñ ìåëî䳿, âè çìîæåòå ¿¿ ñï³âàòè ë³ïøå ïðî ñåáå. ϳñíÿ çâåòüñÿ «Çâ³ð³ Àíã볿». Ñòàðèé Ìàðêî â³äêàøåëüíóâ ³ ïî÷àâ ñï³âàòè. ßê â³í ñàì áóâ çãàäàâ, ãîëîñ â íüîãî áóâ õðèïëèé, òà ñï³âàâ â³í äîñèòü äîáðå, à ìåëîä³ÿ áóëà çâîðóøëèâà, ùîñü íå òî «Êëåìèíòàéí» íå òî «Ëÿ Êóêàðà÷à». Ñëîâà çâó÷àëè: Çâ³ð³ Àíã볿, çâ³ð³ Âà볿, Çâ³ð³ âñ³õ ï³äñîíü, êðà¿í, Ïðî ìàéáóòí³é â³ê ùàñëèâèé Ñëóõàéòå ìî¿õ íîâèí. Âðåøò³ äåíü òàêèé íàñòàíå: Ëþäñüêèé ùåçíå æèâî¿ä, Àíã볿 ïîëÿ âðîæàéí³ Çíàòèìóòü ëèø çâ³ð³â ñë³ä. Ùåçíóòü ê³ëüöÿ ç íàøèõ í³çäð³â, Çáðóÿ ùåçíå ç íàøèõ ïë³÷, Âùåíò ïîðæàâ³þòü îñòðîãè, Íå ëÿùàòèìå á³ëüø áè÷. Âñ³ áàãàöòâà íåóÿâí³: Ëàí ÿ÷ìåíþ, ñàä âèøåíü, Êîíþøèíà ³ ïøåíèöÿ Ñòàíóòü íàøèìè â öåé äåíü. Çàÿñí³þòü íèâè Àíã볿, Çá³ëüøèòüñÿ ïðîçîð³ñòü âîä, ³òðè ëàã³äíî ïîâ³þòü  äåíü íàéá³ëüøî¿ ç ñâîáîä. Õî÷ ïîìðåìî, çàêè ç³éäå, Äåíü öåé -- âñ³õ çìàãàíü ìåòà; Ç òðóäó êîíåé, êóðîê, ãóñîê Âñòàíå âîëÿ íàì ñâÿòà. Ñï³â ö³º¿ ï³ñí³ êèíóâ òâàðèí ó ñòàí äèêîãî çáóäæåííÿ. Çàêè ùå Ìàðêî ä³éøîâ äî ê³íöÿ, âîíè ïî÷àëè ñï³âàòè ¿¿ ïðî ñåáå. Íàâ³òü íàéòóï³ø³ çïîì³æ íèõ ñõîïèëè ìåëîä³þ ³ äåÿê³ ñëîâà, à ÿêùî ìîâà ïðî ðîçóìíèõ, òàêèõ ÿê ñâèí³ é ñîáàêè, òî íà ïðîòÿç³ äåê³ëüêîõ õâèëèí âîíè âæå âì³ëè ö³ëó ï³ñíþ íàïàì'ÿòü. À òîä³, ï³ñëÿ íåáàãàòüîõ âñòóïíèõ ïðîá, óâåñü õóò³ð çàëóíàâ «Çâ³ðÿìè Àíã볿» â ìîãóòíüîìó óí³ñîí³: êîðîâè ðåâëè ï³ñíþ, ñîáàêè ñêàâó÷àëè ¿¿, â³âö³ áëåÿëè ¿¿, êîí³ ³ðæàëè ¿¿, êà÷êè êðÿêàëè ¿¿. Âîíè áóëè òàê çàõîïëåí³, ùî ïðîñï³âàëè ¿¿ ï'ÿòü ðàç ï³ä ðÿä ³ Ìàáóòü ïðîäîâæóâàëè á ñï³â óñþ í³÷, êîëè á ¿ì íå ïåðåðâàëè. Íà íåùàñòÿ, ãàì³ð çáóäèâ ïàíà Äæîíñà. ³í ñêî÷èâ ç ë³æêà, ïåðåêîíàíèé, ùî íà ïîäâ³ð'ÿ ïðîêðàëàñÿ ëèñèöÿ; âõîïèâ ðóøíèöþ, ùî çàâæäè ñòîÿëà â êóòêó éîãî ñïàëüí³, òà ïóñòèâ ó òåìðÿâó íàá³é øðîòó ÷èñëî 6. Øðîòîâèíè çàðèëèñÿ â ñò³í³ êëóí³ ³ çáîðè ïîñï³øíî ðîç³éøëèñÿ. Êîæåí óò³ê íà ñâîº ì³ñöå ñïî÷èíêó. Ïòèö³ ñêî÷èëè íà ñ³äàëà, òâàðèíè ïîëÿãàëè íà ñîëîìó ³ óâåñü õóò³ð óìèòü ïîòîíóâ ó ãëèáîê³ì ñí³. #hd2#Ðîçä³ë äðóãèé.#hd2# Ìèíóëî òðè äí³; ñòàðèé Ìàðêî ïîìåð ñïîê³éíî ó ñí³. Ò³ëî éîãî ïîõîâàëè êðàé ñàäó. Öå òðàïèëîñü íà ïî÷àòêó áåðåçíÿ. Ó íàéáëèæ÷³ òðè ì³ñÿö³ ì³æ òâàðèíàìè íà õóòîð³ æâàâî ðîçâèâàëàñü òàºìíà ä³ÿëüí³ñòü. Ïðîìîâà Ìàðêà â³äêðèëà á³ëüø âòîðîïíèì ³ç íèõ çîâñ³ì íîâèé ïîãëÿä íà æèòòÿ. Âîíè íå çíàëè êîëè ñïàëàõíå áóíò, ùî éîãî â³ùóâàâ Ìàðêî; íå áóëî æîäíî¿ ï³äñòàâè ïðèïóñêàòè, ùî öå ñòàíåòüñÿ ùå çà ¿õíüîãî æèòòÿ; îäíå âîíè áà÷èëè ÿñíî: ¿õí³é îáîâ'ÿçîê áóâ ãîòóâàòèñÿ äî íüîãî. Çàâäàííÿ â÷èòè òà îðãàí³çîâóâàòè ³íøèõ ïðèïàëî çîâñ³ì ïðèðîäíüî ñâèíÿì, ùî íà çàãàëüíèé ïîãëÿä áóëè íàéðîçóìí³ø³ ç òâàðèí. ̳æ ñâèíüìè â³äçíà÷àëèñÿ äâà ìîëîä³ êíóð³ íà ³ì'ÿ Á³ëàí òà Íàïîëåîí, ¿õ ï. Äæîíñ ãîäóâàâ íà ïðîäàæ. Íàïîëåîí áóâ âåëèêèé, äîñèòü ëþòèé íà âèãëÿä áàêøåðñüêèé êíóð, îäèíîêèé áàêøåðåöü íà õóòîð³; íå äóæå òî ãîâ³ðëèâèé, çàòå (òàêà éøëà ïðî íüîãî ñëàâà) äóæå ð³øó÷èé. Á³ëàí áóâ ñâèíÿ æâàâ³øà çà Íàïîëåîíà, ïîâîðîòí³øèé â ðîçìîâ³ òà á³ëüø âèíàõ³äëèâèé, õî÷ íà çàãàëüíó äóìêó ìåíø ãëèáîêî¿ âäà÷³. Óñ³ ³íø³ ñâèí³ íà õóòîð³ áóëè êàáàíè -- ãîäîâàíö³. Íàéá³ëüø â³äîìèé ì³æ íèìè áóâ ìàëèé òîâñòèé êàáàí íà ³ì'ÿ Êâ³êóí; áóâ â³í êðóãëîùîêèé ³ êë³ïàâ ùîðàç î÷èìà; ðóõè â íüîãî áóëè ìåòê³, ãîëîñ-ïðîíèçëèâèé. ³í áóâ áëèñêó÷èé ïðîìîâåöü. Êîëè éîìó äîâîäèëîñü îáãîâîðþâàòè ÿêó íåëåãêó òåìó, â³í ìàâ çâè÷êó ïåðåïëèãóâàòè ç áîêó íà á³ê òà âåðò³òè õâîñòèêîì: öå âèãëÿäàëî ÿêîñü äóæå ïåðåêîíëèâî. Äåõòî êàçàâ, ùî Êâ³êóí ñïðîìîæíèé ÷îðíå îáåðíóòè â á³ëå. . . .